Apple, Nokia… Bilgi çağının iki farklı öyküsü…

İflasın eşiğinde duran Yunanistan…

Borç krizi yetmezmiş gibi işsizliğin %20’leri aşmasıyla geleceğe dönük umutların tükendiği İspanya…

Borç tavanının delinmesine ramak kalmış, kredi notunun düşme tehdidiyle titreyen ABD…

Örnekleri çoğaltmak mümkün.

Küresel krizin gerçek nedenlerini okuyamayan, kalıcı çözüm geliştirmeyen dünyanın derdi bir değil. Türküdeki tabirle “elvan, elvan”…

Herkesin aklına her ülke gelirdi de, bugüne kadar adı krizlere hiç bulaşmamış, hep tuzu kurular arasında yer alan Finlandiya’nın korkulu rüyalar göreceğine kim inanırdı ki?

Ama olan oldu ve ciddi borç sorunu yaşamayan, ekonomisi sağlam 5 milyonluk küçük İskandinav ülkesi, en büyük şirketi Nokia’nın girdiği krize nazire yaparcasına bunalımları yaşamakta.

150 yıllık geçmişe sahip Nokia; Finlandiya’nın yalnızca en büyük kuruluşu değil, altın yumurtlayan en değerli varlığı aynı zamanda.

Ülkenin toplam ihracatının %14’ünü, milli hâsılanın da %1,6’sını tek başına üretmesi önemini yeterince gösteriyor zaten.

Nokia’nın Finlandiya ekonomisi üzerindeki etkisi bundan da ibaret değil. Şirket 2007 yılında yaklaşık 2 milyar dolar (1,3 Milyar Euro) civarında işletme vergisini devletin kasasına aktardı.

Gelin görün ki, 2007’den bugüne köprülerin altından çok sular aktı. O günlerde yarattığı on binlerce kişilik istihdam, kendisine bağlı çalışan yüzlerce yan işletme bir yana ülke bütçesine yaptığı katkılar yadsınamaz şirketin çok değil 2 yıl sonra 2009’da ödediği vergi 100 milyon doların altına düştü.

Peki, ne oldu da dünyadaki cep telefonu sektörünün kurucusu, 2000 yılının 200 milyarlık piyasa değeriyle sektörünün en büyüğü bu hallere düştü?

Nedeni; Nokia düşerken, başarı basamaklarını baş döndüren hızla çıkan ve 2007 yılında cep telefonu piyasasına İphone ürünüyle merhaba diyen Apple’in dokunmatik, android, yeni nesil olarak ta tanımlanan, bilgisayarı cebe sığdıran telefon konsepti.

Cep telefon sektörünün öncüsü ve halen dünyadaki her üç telefondan birinin sahibi olan Nokia ile Apple’in çok değil 4 yıla sığan yarışının sonunda bugün, Nokia can çekişirken, Apple hisse senetlerinin borsa fiyatları baz alındığında dünyanın piyasa değeri en yüksek şirketi olmakla kalmadı, küresel şirketlerin boy ölçüştüğü “en değerli markalar” liginin de şampiyonluğunu ele geçirdi.

2000 yılı Borsa değerleri baz alındığında 200 milyar doların üzerine çıkan Nokia, o günden sonra kan kaybetti ama 2007 yılına girerken bile 145 milyar dolarlık değeriyle en üst sıralardaki yerini koruyan dünya deviydi halen…

İki şirket arasında konsept savaşının başladığı 2007’nin üzerinden 2 yıl geçtikten sonra 2009’da durum şuydu: 190 milyar dolarlık piyasa değerine ulaşan Apple ve 48 milyar dolara gerileyen Nokia…

Ve geldik bugüne…

2000’de hisse senedi 58 doları gören Nokia, 2011 Haziranında 6 doların üstünde tutunmaya çalışıyor.

Nokia’nın dibe vurduğu 2011 Haziran başında, 7 dolarlık değerle borsaya merhaba diyen Apple 348 dolara ulaşan değeriyle bu alemin yeni kralıydı artık…

Nokia’nın yeniliğe açık dünyadaki cep telefonu pazarı liderliğinden dibe vuran kriz şirketi konumuna gelmesi ve Apple’ın ilk iPhone’u tanıtmasının üzerinden 3 yıl geçmeden Fin’li şirketin cep telefonları tüketicilerce eski tarz olarak algılanmaya başlandı. Amerikalı rakip, Finlandiyalıların akıllı telefonlardaki kârlı pazar payını hızla düşürdü. Eski kazançlı günler hayal oldu anlayacağınız.

Şubat ayında Nokia CEO’su Stephen Elop’un çalışanlara gönderdiği nottaki, ”Etrafında pazar payını ele geçiren yenilikçi rakiplerle çevrili dört yanı yanmakta olan platform üzerindeyiz” sözlerinin yayılmasıyla, şirketin değeri dibe vurdu.

Şirketin piyasa değeri üç ay içinde yarı yarıya düşerek 25 milyar dolara geriledi.

Nokia ve Apple örnekleri ortaya koydu ki; bilgi çağında her şey çok hızlı değişiyor, gelişiyor. Acımasız rekabet koşullarında ürünlerin ömrü aylarla ölçülüyor artık.

150 yıllık Nokia krizi Microsoft bünyesine katılarak aşmayı düşünüyor. Apple ise durmadan piyasaya sürdüğü yeni ürünlerle zirvedeki konumunu güçlendirme peşinde.

Oradan iner mi? Daha da önemlisi ne zaman ve kim tarafından indirilir?

İphone, İpad’in pabucunu dama atacak yeni ürünü kimin piyasaya süreceğine bağlı o sorunun yanıtı biraz da…

 

Piyasa ve marka değerleri yarışında Nokia ve Apple

Piyasa Değeri*          Marka değeri**

Yıl Nokia Apple Nokia Apple
2006    92    53   27   16
2007    94    80   32   25
2008  120  125   44   55
2009    44    94   35   63
2010    58  235   15   83
2011    32  321   11 153

 

*FT (Financial Times yıllık raporları)

** BrandZ yıllık sıralama raporları

Rakamlar milyar dolar olarak okunacaktır.

Abdullah Ayan’ın bu yazısı AKİB dergisinin Temmuz 2011 sayısında yayınlanmıştır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s