19 Mayıs ve Mersin -1-

Milli Eğitim Bakanlığının 19 Mayıs kutlamalarıyla ilgili yayınladığı yönetmelik ve yapılan bir itiraz üzerine Danıştay’ ın söz konusu yönetmeliği iptal kararı, yeterince kavga edecek konumuz yokmuş gibi nur topu yeni tartışmayı getirip koydu kucağımıza…

Artık herkes yer aldığı cepheye, baktığı pencereye uygun bir tavırla bu kavgadaki yerini alır nasılsa

Ben 19 Mayıs’ ın resmi bayram ilan edilmesine ilişkin süreci ve Mersin’ de kutlanmasıyla ilgili kimi bilgileri paylaşmaya çalışacağım.

Detaylarını en ince ayrıntısına hatta Mersin boyutuna kadar anlattığımda ortaya çıkacak gerçeği en başta söyleyeyim:

Mustafa Kemal’ in henüz gücünden bir şey kaybetmediği 1935’ lere kadar Meclis tarafından kabul edilerek yasalaşmış örneğin 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı gibi ilan edilen ve 19 Mayıs’ ın resmi bayram olarak kutlanması söz konusu değildi.

O kadar ki, yine onun talimatıyla 23 Mayıs 1935’ te Büyük Millet Meclisine sevk edilen ve Ulusal Bayramlarla, Genel Tatilleri düzenleyen 2739 sayılı kanunun birinci maddesine göre;  yurtiçi ve yurt dışında kutlanacak tek ulusal bayramın Cumhuriyetin ilânı olduğu belirtilmişti.

Aynı kanunun ikinci maddesiyle neredeyse kutsanan bu tek bayram dışındaki diğer genel tatil günleri ise şöyle tanımlanmıştı:

Resmi Gazetenin 1 Haziran 1935 günlü sayısında yayınlanan kanunun ikinci maddesindeki ifadeyle “diğer Genel tatil günleri” ise şunlardı:

A- Zafer Bayramı: İstiklal savaşında son zaferin kazanıldığı 30 Ağustos günü  ( bugün Millî Müdafaa Vekilliği tarafından hazırlanacak programa göre süel  (askeri anlamında aa.) tören yapılır)

B – Ulusal Egemenlik Bayramı; 22 Nisan öğleden sonra ve 23 Nisan günü

C – Bahar Bayramı; mayısın birinci günü

D – Şeker Bayramı üç gün

E – Kurban Bayramı; dört gün

F – Yılbaşı günü; her yıl birinci kânunun 31. Günü öğleden sonra ve ikinci kânunun birinci günü…

Tüm tatiller bundan ibaretti ve ulusal düzeyde kutlama ise yalnızca Cumhuriyet Bayramına özgü hem de ne zaman?

Atatürk’ün kendisini en güçlü hissettiği günler.

Sadece bundan da ibaret değildi düzenleme.

Örneğin o en önemli Cumhuriyet Bayramı için bile 28 ve 30 ilk teşrin (Ekim ayı aa)günlerinde resmi daireler dışında kalan yerlerin kapanma zorunluluğu olmadığı yasanın altına eklenmişti.

Ne oldu da, 1935’ lerde düzenlenen yasada yer almayan 19 Mayıs 1938’ lerde resmi bayram günlerinden biri olarak yasal statüye kavuştu?

Dönem Hitler Almanya’ sının yükseldiği yıllar olunca durumdan vazife çıkaran birileri gençliğin stadyumlarda tıpkı Alman gençliği gibi gösteriler yapmasına merak saldı.

O nedenle 1930’ların ortasından itibaren henüz ortada yasa olmasa da 19 Mayıs bayram olarak kutlandı.

Derken Mustafa Kemal’ in ölümüne çok az zaman kala, Ulusal bayram ve genel tatilleri düzenleyen 2739 sayılı kanuna eklenen bir madde ile 19 Mayıs’ ta bayramlar arasındaki yerini aldı.

26 Haziran 1938 tarihinde yukarıdaki kanunun Cumhuriyet bayramı dışında kalan diğer bayramları tanımlayan ikinci maddesinin o güne kadar sıralanan ve F bendiyle sona eren metnine “G” bendi adı altında bir madde eklendi. Tek cümlelik metin şöyleydi:

“G- Gençlik ve Spor Bayramı; Mayıs ayının 19. Günü”

Resmi Gazetenin 4 Temmuz 1938 tarihli nüshasında yayınlanan “Ulusal Bayram ve Genel Tatiller hakkındaki 2739 sayılı kanuna ek kanun ile Türkiye yeni bir resmi bayrama daha kavuşuyordu.

Bu işin genel fotoğrafı…

Peki, Mersin’ de 19 Mayıs ne zaman ve nasıl kutlandı? Derseniz onu da bir sonraki yazıda anlatayım izninizle…

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s