27 Mayıs ve Mersin -5-

Ekonomide tüm olumsuzluklar devrilen DP iktidarına ihale edilse de, işler bir türlü rayına oturmamıştır.

ABD’ den sağlanan 50 milyon dolarlık yardıma rağmen iyileşme sağlanmayınca el altından sanki halk kendiliğinden geliştirmiş gibi ülkenin her yanında insanların ‘hazineyi güçlendirmesi’ kutsal! amacı ışığında kampanya başlatılır.

İlk kıvılcımı Milli Birlik komitesi üyeleri ateşler. Kendilerine ödenek verilmesi yolundaki Hükümet tasarısını red ettiklerini, gördükleri kutsal vazife karşılığında hiç bir menfaat kabul etmeyeceklerini açıklarlar.

İnsanların parmaklarındaki yüzük, kollarındaki bilezik, kulaklarındaki küpe, cebindeki paraları gönül rahatlığıyla götürüp bağışladıkları ve kampanyanın her gün akıl almaz biçimde hızlandığı benzeri olmayan bir dönem başlar. 10 Haziran 1960 tarihli gazetelerden birlikte okuyalım:

“Sabık idarenin mali bünyemizde açmış olduğu derin yaraların kapatılması ve Hazinedeki altın stokunun takviyesi gayesiyle Subay ve Astsubay ailelerinin alyanslarını hazineye teberrularıyla başlayan bağış kampanyası devam etmektedir. Bu cümleden olarak şehrimizde de bağışlar başlamış; Halil Baykal ve eşi, Galip Çaka ve eşi, Tomris Fişek ve eşi öğretmen binbaşı Selman Fişek alyans yüzüklerini, Dr. Kemal Tezel şövalye yüzüğünü vererek bu milli harekete iştirak etmişlerdir”

Kampanyaya Milli hareket gibisinden kamuoyunu etkileyecek çarpıcı isimler verilince, bağışlar kısa zamanda askeri diktaya yaranma yarışına döner.

Aslında projenin doğaçlama gelişmediği, Dikta eliyle organize edildiği gazetelerde çıkan duyurulardan rahatlıkla anlaşılmaktadır.

14 Haziran 1960 tarihli Yeni Mersin gazetesindeki resmi ilan karışımı haber yeterince özetler durumu:

“Sabık iktidarın iktisadi bünyede açtığı gediği kapamak ve Türk parasını kıymetlendirmek gayesiyle ordumuz personelinin açtığı bağış kampanyası bütün yurtta devam etmektedir. Bu cümleden olmak üzere şehrimizde de vatansever ve hamiyetli vatandaşlarımız kampanyaya yarış edercesine katılmakta ve bağışlarını Defterdarlık Hususi Muhasebe Müdürlüğüne götürmektedirler.”

Gazete o duyurunun altında “Bağışta bulunan vatandaşların ilk listesini neşrediyoruz” diyerek bir zaman sonra tüm şehri saracak bağış çılgınlığının ilk dalgasını da duyurur. İşte o ilk listede yer alan isimler ve yaptıkları bağışlar:

Lv. Binbaşı Necati Başaran: 1 altın alyans,

Piyade Bnb. Adnan Saylağ ve eşi: 2 altın alyans,

Lv. Binbaşı Arif Sancar: 1 çift küpe,

Besim Akbaş: 1 alyans,

Mehmet Erkal: 1 alyans,

Macit Yücel: 1 alyans,

Selman Fişek ve eşi: 2 altın alyans,

Halil Baykal ve eşi: 2 altın alyans,

Emekli Emniyet amiri K. Güven: 50 lira nakit,

Şekerci Necmi Uysal: 25 lira,

Veteriner Müdürlüğü: 4 Cumhuriyet altını,

Halim Baylad ve eşi: 1 platin alyans, 1 şövalye yüzük, 1 altın alyans, 1 çift telkari bilezik,

Ömer Yıldırım ve Hasan Özer: 200 lira nakit,

Cahit Caner: 1 altın alyans,

Dr. Abdülkadir Gökmen ve eşi: 2 altın alyans,

Faik Ekinci: 1 altın alyans,

Necati Özgenç: 1 şövalye yüzük,

Mustafa Gürsoy: 1 altın alyans,

Muammer Baydar: 2 altın alyans,

Sadettin İlkul: 1 altın alyans,

Trafik büro personeli: 200 lira nakit,
Dr. Behiç Uluışık, Avukat Abdurrahman Ergelen, Abdülrezzak Baloğlu, Müslüm Aydıner: 1′ er alyans,

Bedri Yiğit: 2 alyans,

Hacı Galip Göksu: 150 lira,

15 Temmuz 1960 çarşamba günlü gazetelerde o günkü ifadelerle “hamiyet yarışının hızlandığı” manşeti altında yeni bağış listesi yayınlanarak halkın gaza getirilmesi taktiği sahneye konur. Listede bağış türlerinin çoğaldığı ve renklendiği görülecektir:

Eski Hâlde berber Cafer Yüksel günlük hâsılatının tamamını,

Piyade binbaşı Seyfettin Esin, p.yrb. Celalettin Arun, Bnb. Abbas Pehlivanoğlu, Mehmet Kayadelen, Muzaffer Arman, Leman Gürpınar, İbrahim Alpaydın, Veli Erdem, Şakir Tunçsu, Mustafa Demir Kıranel, Müştak Akbaş birer alyans…

P. Bnb. Ali Tezel, Fuat Dengiz ve eşi, Hulusi Coşkun ve eşi, Bekir Alev ve eşi, Kemal Şanlıgenç ve eşi ikişer alyans,

Hacı İbrahim Karaşaban; 250 lira,

Yahya Kurt; Cumhuriyet atatürk altını, Feyzi Budur; Cumhuriyet İnönü altını,

İbrahim Kayadelen; Cumhuriyet atatürk altını,

Bahattin Baydar; Hamit altını,

Ahmet Erbakan ve eşi; bir adet kadın yüzüğü,

Mustafa Çetinsavaş: altın alyans yüzük ve kravat iğnesi

İbrahim Hamiyet ve ayşe: bir şövalye yüzüğü, üç kadın bileziği, bir maşallah,

Mahmut Atınç: yakut taşlı yüzük, Ahmet Yılmaz ve eşi: şövalye yüzük, küpe,

Bu arada Ahmet Yılmaz’ ın kendisi ve eşine ait alyanslarını 9 haziran günü bağış komitesi kurulmadan önce Askeri Valiye elden verdikleri notu da yer alır haberde…

16 Haziran günü yeni atanan Vali Avni Çırnaz düzenlediği basın toplantısıyla arz-ı endam eder gazete manşetlerinde:

“Memleket davasının ‘atomik hıza’ yetişmesi için çırpındığını söyleyen Valinin başlatılan bağış kampanyası hakkında verdiği ayrıntılı bilgiler ilginçtir:

“İçel’ li içten olarak davasına bağlıdır. Bunu hazineyi destekleme davasını ele alarak göstermiştir. Daha ilk günden hazineye; 94 alyans, 8 bilezik, 2 küpe, 18 altın bağışlanmış bulunmakta ve bağış için müracaatlar gittikçe artmaktadır.

İçellilerin bu olgun hareketlerini minnetle anar tebrik ederim. Bizim de bağış kabul eden heyet sayısını arttırarak partisiz bir topluluk halinde işi desteklememiz lazımdır”

Askeri diktanın gönderdiği bir emekli askerlikten terk bir Valinin ‘Partisiz (ne demekse) heyet sayısını arttırmasının’ ne anlama geldiği bilinmez ama Mersin’deki pek çok kuruluşun kampanyaya adeta kutsal bir işmiş gibi koştuğunu gösteren katkı listeleri boy boy yer alır gazetelerde. Bunlardan biri de Toprak Mahsulleri Ofisi Şube Müdürlüğüdür.

İbrahim Güzeliş, Lütfü Güncan, Hıfzı Evirgen, Mustafa Turhan, Necdet Şerbetçi ikişer alyans,

Mehmet Tamer, Sait Yahya Oral, Halit Alper, Cahit Özkan, Ali Koni, Emine Erçetin, Nermin Özgüç, Sacit Özandaç, İbrahim Tağıl, Necati Toplu, Niyazi Mutluay birer alyansla katılırlar yarışa…

Darbe günlerinin gazeteleri sadece bağış yapanların adını yayınlamakla yetinmez…

17 Haziran 1960 günü Yeni Mersin’de yayınlanan ve “Hamiyetli zenginlerimizi vazifeye davet ediyoruz” başlıklı duyuru aba altından gösterilen sopayı çok iyi özetlemektedir aslında:

“Hazineyi güç durumdan kurtarmak, Türk parasının değerini arttırmak için Ordunun açtığı alyans bağışlama kampanyası gün geçtikçe büyümekte, genişlemekte, iştirak her gün bir kaç misli artmaktadır. Hazineye yardım için yapılan bağışlarda zenginlerimizin bulunmaması şehrimizde haklı bir üzüntü yaratmaktadır. Hamiyetli zenginlerimizin de bu bağışlama kampanyasında her zaman olduğu gibi ön plana geçmelerini arzu etmekteyiz”

Darbe dipçiğinin ne anlama geldiğini tek parti tecrübesinden hatırlayan ‘hamiyetli zenginler’ ince mesajı alır, bağışlar sel olup akar.

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s