Meksika ve Brezilya farklı sistemler, benzer yolsuzluklar… -2-

Yazının birinci bölümünde Meksika’ da ortaya çıkan ve Devlet Başkanının devletten en çok ihale alan holdinge ait bir villada ikamet ettiği iddiasına karşı halkın büyük kesiminin tepkisizliğini anlatmıştım.

Aynı günlerde bu kez Brezilya’ da ortaya çıkan ve ülke tarihinin en büyük yolsuzluğuna karşı Yasama, yürütme ve yargının attığı adımları hepsinden de önemlisi ülkenin farklı kentlerinde meydanları dolduran yüzbinlerin protesto gösterileriyle devam edeyim.

Kadere bakın ki Meksika ile aynı günlerde Brezilya benzer yolsuzluk iddialarıyla çalkalanmaya başladı. Medyada yazılıp, çizilenlere göre bir Devlet şirketi olan Petrobras 2002-2014 yılları arasında yapılan ihalelerden yönetimin aldığı rüşvetler nedeniyle 7,2 milyar dolar zarara uğratılmıştı. (23 Nisan 2015 günü şirketin yayınladığı ara bilançoda zararın 2 milyar dolar olduğu açıklandı ama tarafsız gözlemciler zararın çok daha büyük olduğunu, kamuoyunun şiddete dönüşen tepkisi nedeniyle hırsızlığın halka alıştıra alıştıra yedirileceği konusunda hem fikir)

Petrobras gibi alanında dünyanın en büyük birkaç şirketinden biri olan ve son yıllarda ülke kıyılarında bulunan petrol rezervleri nedeniyle daha da değerlenen, ülke ekonomisinin %13’ünü elinde tutan her noktasında akaryakıt istasyonlarına, rafinerilere sahip şirketin, çıkan yolsuzluk haberleri sonrası Nisan ortasında ABD borsalarındaki kaybı ise 14 milyar doları aştı.

Daha 4 yıl önce New York Borsasının ABD dışında yatırımcısına en çok para kazandıran şirketini batma noktasına getiren öykü ise inanılır gibi değil.

Petrobras’ ın sahip olduğu binlerce akaryakıt istasyonundan birinde çalışan bir araba yıkamacısının kestiği faturaları rutin inceleme sırasında müfettişlerin dikkatini çeker. Sorguya alınan gariban faturaları kimi yolsuzlukları örtmek için yöneticilerin talebiyle düzenlediğini itiraf eder ama Savcıya yaptığı anlattıkları inanılır gibi değildir: İtirafçıya göre muhalif, iktidar mensubu çok ta fark etmeden yönetime doldurulan tüm siyasiler yapılan her ihaleden %3 komisyon almakta, İsviçre’ ye aktarılan paralar oradaki hesaplarda yıkanıp, kırışılmaktadır.

Federal Savcı soruşturmaya başlayıp, ipin ucunu çektikçe iş sonunda gelip skandalın yaşandığı dönemin büyük kısmında Petrobras yönetim kurulu başkanlığını yapan şimdiki devlet Başkanı Roussef’ e dayandı.

Yolsuzluk haberlerinin medyada yer almasıyla ülke genelinde kıyamet koptu. Büyük kentlerde yüzbinlerce insan protesto gösterilerine katıldı.

İşin bam teli de tam burada. Meksika’ da kanıksadığı için ortaya çıkan kirliliğe kitleler tepki vermezken, Brezilya’ da yolsuzlukların geleceklerini çaldığına inanan öfkeli milyonlar, sokaklara dökülen umutsuz gençler kıyameti koparıyor, iktidarı düşürecek şiddet tüm ülkeye yayılıyordu.

O gençlerin tutuşturduğu protesto eylemleri önlenemez noktaya gelince, Roussef iddiaları ret etmekle kalmadı, Federal Savcının talep ettiği soruşturma iznini de onaylamak zorunda kaldı.

Savcı, Başkan Roussef hakkında yeterli delil olmadığı gerekçesiyle şimdilik ifadeye çağırmadı ama Parlamentoyu oluşturan iki Meclis başkanının da aralarında bulunduğu 40’tan fazla üst düzey siyasetçiyi sorguladı, bazı siyasetçiler ise tutuklandı.

Brezilya’ da soruşturmaların nereye kadar uzanacağı, kimlerin hapishaneleri boylayacağı şu anda tam olarak kestirilemiyor ama özellikle işsiz gençlerin oluşturduğu yüz binlerden oluşan protesto ordularının öfkesi henüz dinmiş değil.

Asıl deprem ise Brezilya para piyasalarında yaşandı. 2014 Ağustosunda Brezilya parası Real ölçütünde 62 bini gören Bovespa endeksi, yolsuzluk soruşturmalarının patlamasıyla 2015 Ocak başında 46 bine geriledi.

Ya dolar?

Endeksin 62 bin olduğu 2014 Ağustosunda yaklaşık 2 Real=1 dolar iken Petrobras dosyasının açılmasının ardından 3,5 Real ile 1 doların alınabildiği seviyeye gerileyerek %75 değer kaybetti.

Olayların bir nebze durulduğu, Devlet Başkanı ve bir zamanların gerillası Roussef’ in şimdilik paçayı kurtardığı 23 Nisan 2015 akşamı Bovespa endeksi ise 55 bin civarında toparlanmış durumda.

Brezilya’ ya para getirip borsaya yatıran ve hesabını getirdiği dolar üzerinden yapan yabancı açısından ise %50’ den başlayıp %100’ lere kadar uzanan zarar söz konusu…

Faizleri sorarsanız; yolsuzluk haberleriyle birlikte ülkeye gelen yabancı fonların tedirginliği enflasyondan faizlere tüm parametreleri etkiledi. Faizler %10’lardan 14’lere, enflasyon da her ay bir nebze artarak 6’lardan 9’lara doğru süzüldü.

Ayağı prangasız güçlü Roussef’ in ne Merkez Bankasına müdahale gibi işlerle, ne de yabancıların kurduğu komplolarla uğraşacak hali var.

O kendi canının derdine düşmüş, alev alma riski yüksek sokakların tansiyonuna kulak kabartmış durumda.

Çünkü gerillalık günlerinden ve okuduğu kitaplardan biliyor ki, sokaklara çıkmış gençlerin kutsal öfkesi avutularak, korkutularak, Brezilya ulusunun kahramanlıkları anlatılarak dinmeyecek…

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s