Cinsiyet eşitsizliği ve Türkiye…

Bir önceki yazıda erkek hükümran dünyanın kadınlara zulmü anlamına da gelen cinsiyet eşitsizliğini küresel anlamda ele almaya çalışmış, gelişmişinden geri kalmışına farklı ülkelerden çarpıcı örnekler vermiştim.

Örneğin gelişmişlik düzeyi yanında cinsiyet eşitliği anlamında da karnesi en parlak olan İzlanda’ da bile uçurumun derinliği verilerin derinliğine girinceye kadar, çoğu insan gibi benim de anlayacağım, kabul edeceğim türden değil.

Eğitim, sağlık, politika ve ekonomi alanlarından derlenen verilerin bileşkesiyle elde edilen notlara göre belirlenen sıralamanın birincisi İzlanda’ da eğitim, sağlık, siyasette erkeklerle eşit durumdaki kadınlar iş ücretlere gelince bir anda dokuzuncu sıraya inmekte.

Ve ücret adaletsizliği nedeniyle yıllardır İzlanda’ nın çalışan kadınları ilginç protesto gösterileriyle mücadele etmekte. (Bir önceki yazıda yer verdiğim 14.38 protestoları yıllardır İzlanda’ da sürüyor)

Ekonomik anlamda kadın/erkek eşitliğinde gelişmişlerden çok esamisi az bilinen ülkelerin öne çıkması da Dünya Ekonomi Forumu araştırmasının bir başka ilginç yönünü ortaya koymakta.

Örneğin ekonomik eşitlik söz konusu olduğunda ilk altı ülke; Brundi, Laos, Bahama, Barbados, Belarus, Botswana…

Cinsler arası ekonomik eşitlik anlamında lider ülke Brundi ama ülke ortalama milli gelir sıralamasında yıllık 200 dolar ortalama gelire sahip.

Akıllara “günde bir doların altında gelirle hayata tutunmaya çalışan insanların paylaşım adaleti olsa ne çıkar?” sorusu gelmesin.

Çünkü benzer biçimde ekonomik adaletsizliği yok etmeye çalışanlar yoksul Brundi ile sınırlı değil; Laos 1200, Belarus 6, Botswana 9, Barbados 16 ve Bahamalar 23 bin dolar yıllık ortalama milli gelire sahipler ve başka alanlarda geri kalsalar da cinsiyet arası ekonomik eşitliği yakalamakta gayet iyi durumdalar.

Özetlersem; cinsiyet eşitliği ülkelerin gelişmişlik düzeyi ya da ülkelerin zenginliği/yoksulluğuna bağlı değil.  Asıl belirleyici faktör ülke kaynaklarının cinsiyetler arasında adil şekilde dağıtılması ve ne yazık ki dünya böylesi bir paylaşımdan hayli uzak.

Yıllardır süren ölçümler özellikle ekonomi alanında uçurumun kapanmasının neredeyse imkansız olduğunu ortaya koymakta.

Örneğin dünya genelinde erkeklerin iş gücüne katılım oranı %81 iken, kadınlar için aynı oran %54′ lerde. Ve bugün gerekli adımlar atılsa küresel dengesizliğin giderilmesi için 170 yıl gerekiyor.

Çalışmayı yürüten uzmanlar, geçen yıl kadın/erkek arasındaki ekonomik uçurumun mevcut gidişe göre 2133 yılında kapanacağını hesaplıyordu, 2016 verilerine göre öngördükleri tarih ise 2186…

Kısaca cinsiyet eşitliği anlamında her yıl düzeleceğine geriye gidiş söz konusu dünya genelinde…

**

Gelelim Türkiye’ ye…

WEF cinsiyet eşitliği anlamında dünya ülkelerini 2006′ dan beri ölçmekte.

Ve Türkiye yıllardır bu sıralamada deyim yerindeyse son sıralarda sürünen bir ülke görünümünde.

Örneğin 134 ülkenin mercek altına alındığı 2009′ da Türkiye 2008′ e göre gerileyip 129. sırada yer almıştı. Ve bu trajik sonuca yol açan iki önemli faktör: kadınların iş hayatına katılımı düzeleceğine bir önceki yıla göre %29′ dan %26′ ya, kadınların siyaset ve iş dünyasındaki pozisyonları itibariyle de %10′ lardan %8′ lere gerilemesi…

Sonrasında iyileşme sağlandı mı?

2014′ te araştırmanın yapıldığı ülke sayısı 142′ ye çıktı. Ama 2013′ te 136 ülke arasında 120. liğe oturan Türkiye 5 sıra gerileyip 125. liğe düştü.

Sağlık ve yaşam kategorisinde uçurumu neredeyse kapatan ülkeyi böylesi diplere çeken faktör yine aynıydı; ekonomiye ve siyasete katılımın kadınlar açısından zaten kötü olan görünümünün daha da beter hale gelmesi…

2015′ te süren çalışmaya bakıldığında pek çok ülkenin sıralamadaki yerinin değiştiğini görüyoruz. Değişmeyense Türkiye’ nin gerilemeye devam etmesi ve çalışmanın yapıldığı 145 ülke arasında 130. sırada yer alması.

Ve gerilemeye yol açan önemli neden yine değişmemişti; “ekonomik katılım ve fırsatlar” açısından son sıralardan bir türlü kurtulamamak…

Örneğin kadınların iş gücüne katılımında 131. sırada yer aldı Türkiye ve ücret eşitliğinde 82. sırada…

Rapor Türkiye’ deki ücret adaletsizliğini çok çarpıcı bir örnekle özetliyordu: “Türkiye’ de bir kadının emeği karşılığı kazandığı 1 ABD dolarına karşı, aynı işi yapan erkek 2,56 dolar kazanmakta”

Sadece ekonomi alanında değildi adaletsizlik…

Eğitimde cinsiyet eşitliği açısından da 105. lik, geleceğe yönelik hayalleri de karartmaktaydı.

2006′ dan başlayarak ülke sayılarının artışına inat son sıraları* kaptırmamaya kararlı Türkiye…

Son olarak 26 Ekim 2016 günü yayınlanan 2016 raporunda da Türkiye’nin sıralamadaki yeri değişmedi.

İlk günden beri eşitlikte liderliği kimselere kaptırmayan İzlanda’ da istihdama katılım oranı kadınlarda %83, erkeklerde %87 iken Türkiye’ de son bir yılda katılım kadınlarda %32’den 33’e, erkeklerde 76’dan 77′ ye çıktı ama sıralamadaki 130. luk aynı…

Eğitim alanında ise durum daha kötü: kadınların eğitim oranına göre 2015′ te 105. sırada yer alan Türkiye 2016′ da 109. sıraya geriledi. İnanılması zor ama 2015′ te ilkokul mezunu kadınların oranı %94 iken 2016’da %92…

Sağlık ve yaşam kategorisinde 100 üzerinden 98 puan alarak bu alanda olsun eşitsizliğin neredeyse kapandığı Türkiye, iş kadınların siyasete katılımına geldiğinde son bir yıl içinde 105. sıradan 113. lüğe gerilemiş durumda. Düşüşün nedeni görmesini bilenler için sürpriz değil aslında.

Geriledi çünkü; Meclisteki kadın Milletvekili sayılarına göre yapılan sıralamada 2015′ te 98 milletvekili ile 85. sırada yer alan Türkiye, 1 kasım seçimlerinde kadınların 81’e gerilemesiyle sıralamada 16 basamak düşerek 100. lüğe yerleşiyordu.

Dünya küresel anlamda ve hayatın her alanını saran paylaşım adaletsizliğinin sancılarıyla kıvranırken, o adaletsizlik bataklığının içinde kadınlar ayrı bir yaşamsal mücadele sürdürmekte.

Ve Türkiye hem gelir dağılımı, hem de o gelirin cinsler arası paylaşımında dünyanın en kötü karnelerinden birine sahip ülkesi olarak umut yerine umutsuzluğun boy verdiği ülke konumunda…

 

yıl Ülke sayısı Türkiye
2006 115 105
2007 128 118
2008 130 124
2009 134 130
2013 136 127
2014 142 125
2015 145 130
2016 144 130

 

 

 

 

 

 

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s