İttifak hikayeleri, geçmiş deneyimler…

1989 yerel seçimlerinde Türkiye genelindeki tüm büyük illeri SHP rüzgarı kaplamıştı…

İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Gaziantep, Diyarbakır, Mersin başta olmak üzere Büyükşehirlerin neredeyse tamamı Erdal İnönü liderliğindeki “aslan sosyal demokratların” yönetimine geçti.

Özal’ ın ANAP’ ı iktidarda olmasına rağmen tam anlamıyla ‘nal topladı’..

Derken beş yıl akıp gitti, geldik 1994′ e…

SHP; 1989′ da aldığı çoğu ‘kaleyi’ kaybetti.

İstanbul ve Ankara Refah partisine geçerken, SHP’ nin kaybında en büyük faktörün İSKİ yolsuzluğuyla ortaya çıkan skandal olduğu yıllardır tekrarlanır, durur…

Yolsuzlukların mutlaka etkisi vardır ama asıl neden çok daha başkadır ve bugünlerde sıkça dile getirilen yerelde ittifakın önemini alınması gereken tarihi ders olarak karşımıza çıkarır..

Örnek mi? İstanbul…

Evet yolsuzluklar nedeniyle SHP’ nin İstanbul oylarında bir düşüş vardır ancak Büyükşehir’ in kaybedilmesinde SHP oylarının bir bölümünün DSP ve CHP gibi aynı tabandan beslenen partilere kaydığı asıl gözden kaçırılmaması gereken çok daha önemli etkendir.

1989′ da %35 ile İstanbul’ u kazanan SHP’ nin oyu %20,3′ e düşerken DSP adayı %12,3 ve CHP adayı %1,3 oy almıştır. Üç parti tek aday üzerinde uzlaşabilse oyları %34′ e ulaşacaktı. Öyle olmadı…

Olmayınca da aradan %25 oy alan Refah Partisi adayı Recep Tayyip Erdoğan sıyrılıp İstanbul’ un başına geçti…

İstanbul Büyükşehir Belediyesi baz alındığında Refah adayı 974 bin, ANAP adayı 856 bin, SHP adayı 785 bin, DYP adayı 597 bin, DSP adayı 479 bin ve CHP adayı 54 bin oy alır.

Refah adayına karşı o seçim eğer SHP ve DSP ortak bir aday üzerinde uzlaşabilse 1 milyon 264 bin oya ulaşacak ve Refah adayını 290 bin oy ile geride bırakacaklardı. CHP’ nin aldığı oyu saymıyorum bile…

Merkez soldaki o parçalanma bir süre sonra SHP’ nin CHP çatısı altına girerek hayatına kendi eliyle son vermesini getirdi. Sonrasında da kendisini sol olarak tanımlayan o cenahın bir daha iki yakası bir araya gelmedi.

Oysa 1989 yerel seçimlerinde ülke geneline bakıldığında SHP’ nin oy oranı %33, DSP’ nin ise %6′ dır. Ve iki partinin oy toplamı %40 civarındadır. Bugün ne SHP ne DSP kaldı geriye.

Ve onların tabanı üzerinde oturan CHP de yıllardır %25′ lerin üzerine bir türlü çıkamıyor… (Bakmayın son Cumhurbaşkanlığı seçiminde partisinden fazla oy alıp %30′ lara ulaşan Muharrem İnce’ nin böbürlenmelerine… Detaylarına bakıldığında partisinden fazla aldığını iddia ettiği oyların tamamı Akşener ve Demirtaş’ ın kazanamayacağını gören iki taban seçmenin Erdoğan’ a karşı alternatif olabilecek isim üzerinde kendiliğinden gerçekleştirdiği tepkinin yansımasıdır.)

1994 yerel seçimleri sadece İstanbul’ da değil, SHP açısından sonuçları itibariyle Mersin’ de de dramatik sonuçlara yol açacaktır.

1989′ da %38′ e ulaşan oyla en yakın rakibi ANAP adayı Okan Merzeci’ yi (%26,8) sandığa gömen Kaya Mutlu aradan geçen 5 yılın sonunda koltuğu yeniden Merzeci’ ye terk etmek zorunda kalırken yenilginin asıl nedeni ANAP’ ın başarısı kadar sol cenahta oyların SHP, CHP ve DSP arasında bölünmesidir.

Makaleyi kaleme alırken göz attığım arşiv, geçtiğimiz günlerde yıllarını Mersin siyasetine vermiş iki arkadaşın sosyal medyadaki paylaşımlarını anımsattı.

Arkadaşlar, Toroslar Belediyesinin nasıl kaybedildiğini sorgularken, tartışmayı nedense Belediye Meclisi üyelikleri üzerinden yapmayı seçmişlerdi.

Oysa o seçimden çıkarılacak asıl ders, Toroslar yanında ve daha da dramatiği Tarsus’ u kaybettiren taban ayrışmasıydı.

Aslında o dönem Büyükşehir sınırları içinde kalan merkezdeki Akdeniz, Yenişehir ilçelerinin de Toroslar’ dan farkı yoktu.

Belediye Meclis üyelikleri sonuçlarına bakıldığında oy oranı düşük CHP, o seçimde oyları bölme yerine SHP adaylarını desteklese en azından merkez ilçeler ANAP’ a kaptırılmayacak taban o ayrışmanın hezimetini tatmayacaktı.*

Hele Tarsus, ille de Tarsus…

Tarsus il genel meclisi oyları esas alındığında Belediye Başkanlığını kazanan MHP’ nin 15.740 oyuna karşı, CHP 15.050 ve SHP 10.475 oyla çıkıyordu yarıştan. Üstüne de hiçbir iddiası olmamasına rağmen bölme adına seçime girip 3.223 oy alan DSP’ yi ekleyin ve CHP ile MHP arasındaki 690 oyu gözünüzün önüne getirin, bölünmenin nelere yol açtığını açacağını anlarsınız…

O unutulmaz 94 seçiminde örneğin DYP ile Refah yerelde ittifaka gitse Tarsus bambaşka bir sonuçla karşılaşacaktı ertesi sabah…*

Aşağıda detaylı tablosunu verdiğim 94 seçimlerinin gösterdiği gibi Mersin zorlukları yanında taşıdığı ibretlik derslerle de çok ilginç bir kent…

Bugünlerde ittifak görüşmelerine hazırlananların, seçmen sayıları üzerinden hesaplara girişenlerin, söz konusu Mersin olduğunda oturup defalarca düşünmelerinde yarar var…

Malum siyasette iki ile ikiyi topladığınızda çoğu zaman dört etmez, ama Mersin hiçbir hesaba, kitaba gelmez…

* 1994 Belediye Meclis üyelikleri seçimleri (Mersin merkez ilçeleri)

 Geç.oyANAPSHPCHPDSPDYPMHPRP
İl Geneli448119923918885431
Akdeniz782115,574,58,83,38,2
Toroslar591814,52,536,88,84,8
Yenişehir481512,63,6462,82,7
Tarsus7710,710,5153,213,415,78

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s